Besmettingsroute

Definite grote- en kleine druppels volgens het RIVM:

“Bij  spreken,  hoesten  en  niezen  worden  aerosolen  gevormd,  d.i.  een  wolk  van grote en  kleine druppels  en  druppelkernen.  Bij  zingen  en  bij  schreeuwen  is  de verhouding van  kleine en  grote druppeltjes  anders  dan  bij  spreken.  Ook temperatuur  en  luchtvochtigheid beïnvloeden  de samenstelling van  de wolk druppels.  Grote en  fijne,  kleine druppels  in  een aerosol  vormen een continuüm, maar  wat  betreft  de  verspreiding  van  virussen  (druppel  vs  aerogeen)  is  het onderscheid belangrijk.  Grote druppels  kunnen  infectieus  virus  bevatten  en  reiken tot circa  1.5  meter.  Aerogene verspreiding betreft  overdracht via  fijne,  kleine druppels  en  druppelkernen  die lang in  de lucht  blijven  zweven  en  veel  verder kunnen  komen  dan  grote druppels.”

Sinds het begin van de coronacrisis stelt het RIVM  (en dus Mark Rutte en Hugo de Jonge) dat de verspreiding van het coronavirus voornamelijk via grote druppels plaatsvindt, en dat kleine druppels (aerosolen) nauwelijks een rol spelen. Als we vervolgens kijken naar de verklaring die ze hiervoor geven, mist de wetenschappelijke onderbouwing. Er staat louter dat het zo is, zonder enige referentie naar wetenschappelijk onderzoek. Het stelt: “Ondanks dat het nieuwe coronavirus nog een vrij nieuw virus is waarvan nog lang niet alles bekend is, weten we dat andere mensen vooral via de wat grotere druppels besmet worden.” en “Het beeld van de verspreiding van het coronavirus is hetzelfde als dat van andere virussen die door grote druppels worden overgedragen.”

Als de ingrijpende en vrijheidsbeperkende maatregelen hierop zijn gebaseerd, dan mogen wij toch op zijn minst referentie naar studies verwachten die dit aantonen? Dan is er ook geen reden tot kritiek.

Het RIVM is oprichter van het OMT. Dit is een citaat uit het addendum (pag.10) van  het advies van het OMT:

“Er  zijn  verschillende  argumenten dat fijne,  kleine druppeltjes  slechts  een  beperkte rol  spelen  in  de  COVID-19-uitbraak. Allereerst,  het  basis  reproductiegetal  van  SARS-CoV-2 bedraagt  circa 2.2  tot  2.8. Dit  is  ongeveer  gelijk  aan  dat  van  andere luchtweginfecties  zoals  influenza  dat eveneens  door  grote druppels  overgedragen  wordt.  Virusziekten zoals  mazelen die aerogeen  via  fijne,  kleine druppels  verspreid worden,  hebben  karakteristiek een  veel  hoger  reproductiegetal,  tussen  de 12 en  20.”

Op zijn website concludeert het RIVM in een ouder onderzoek dat het influenza A-virus zich voornamelijk via aerosolen verspreidt:

Dit is dus precies het omgekeerde van wat ze stellen, en het staat ook nog eens op hun eigen website!

Er zijn meerdere onderzoeken die bevestigen dat gelijkwaardige virussen zich voornamelijk via aerosolen verspreiden. Een deel daarvan komen van de wetenschapper William Wells. Hij heeft in de jaren na 1930 gedaan naar onder andere tuberculose. In één van zijn onderzoeken staat dat grote druppels tijdens praten/schreeuwen/niezen/hoesten een ballistische baan afleggen en dat de meeste wat grotere druppels binnen ongeveer 1-1,5 meter op de grond vallen:

Maar dit betekent niet per se dat deze druppels ook voor de meeste besmettingen zorgen. Wells kwam in zijn onderzoeken naar besmettelijkheid tot de conclusie dat juist de kleine druppels (aerosolen) het meest besmettelijk waren. Dit gold voor zowel tuberculose en influenza, als voor vele andere virussen en bacteriën. 

Quote uit het boek Airborne contagion and air hygiene: An Ecological Study of Droplet Infections (p. 119), van William Wells

Deze studie bevestigt dit feit voor het Influenza virus. Ze kwamen in de studie tot de conclusie dat bij dezelfde dosis virus, aerosolen 20 keer besmettelijker waren. Alleen als je in een slecht geventileerde ruimte dichtbij iemand zou staan die hoest, zal de kans op besmetting via grote druppels of aerosolen ongeveer gelijk zijn: 

Ook een recente studie kaart aan dat aerosolen een belangrijke rol spelen bij de verspreiding van SARS-CoV-2. De studie noemt dat het veel overeenkomsten ziet tussen de manier van verspreiden van SARS-CoV-2 en SARS-CoV-1 (*het broertje van SARS-CoV-2) en veel andere virussen die zich voornamelijk via aerosolen verspreiden. Daarnaast raden de onderzoekers de overheden ten zeerste aan om hier adequate maatregelen tegen te nemen.

De initiële uitbraak (superspread-event (SSE)) die plaatsvond bij de SARS epidemie in 2003 is te verklaren door besmetting via aerosolen. Het is dus ook zeer aannemelijk dat dit ook voor SARS-CoV-2 SSEs geldt.

Het OMT/RIVM zegt zich dus te baseren op gelijkwaardige virussen die zich ook via grote druppels verspreiden, zoals influenza. Maar als we vervolgens naar studies over deze virussen kijken, zeggen ze precies het omgekeerde; juist dat besmetting voornamelijk via aerosolen verloopt. Het is dan ook niet vreemd dat het RIVM geen referenties heeft gezet bij het grote druppel verhaal, aangezien de literatuur precies het omgekeerde zegt. Dus het RIVM, het OMT, Mark Rutte en Hugo de Jonge, baseren hun richtlijnen en argumentatie op verkeerde aannames die ze over het influenzavirus doen. Dit is niet iets waar het RIVM het bestaan niet vanaf wist (het staat immers op hun eigen website) of een misinterpretatie van wat er op hun eigen website staat (het is immers duidelijke taal). Er wordt dus gelogen om het invoeren van een maatregel te verantwoorden!

Een ander argument van de RIVM dat de verspreiding voornamelijk via grote druppels loopt (zie link addendum pag.10): 

“De genomen maatregelen zijn gericht op het vermijden van virusoverdracht door grote druppels, en de maatregelen hebben effect. Als coronavirus aerogeen verspreid zou worden, dan hadden de 1.5 meter afstandsmaatregelen geen effect gehad.”

Rond dezelfde tijd als het invoeren van de 1,5-meter-regel, werden ook grote bijeenkomsten verboden en kroegen gesloten, zodat er sowieso minder besmettingen en SSEs plaats konden vinden. Het is dus niet mogelijk om te zeggen dat dit door de 1,5m regel komt, aangezien er in dezelfde tijd meerdere factoren waren veranderd.

Het feit dat de aerosolen die SARS-CoV-2 bevatten hoogstwaarschijnlijk voor meer besmettingen zorgen dan grote druppels, wordt niet alleen in de theorie, maar ook in de praktijk bevestigd. Het verschil tussen grote druppels en aerosolen: Voor de ballistische baan die grote druppels afleggen maakt het niet/nauwelijks uit of het binnen of buiten is, maar voor aerosolen is dit een wereld van verschil:

In een ongeventileerde ruimte kunnen aerosolen lange tijd blijven hangen, terwijl ze buiten (een constant geventileerde omgeving) praktisch direct verwaaien en de virusconcentratie sterk wordt verminderd. Vergelijk het met het roken van een sigaret, waarbij het rook de aerosolen voorstellen, en het as de grote druppels. Stel je dan voor wat voor een verschil het maakt voor de rook en het as of het binnen of buiten is, en of er wel of geen raam openstaat.

Deze website hield zoveel mogelijk informatie bij van alle gerapporteerde superspread-events die plaatsvonden in de wereld. Van al deze SSEs vond 97% binnen plaats. Bij de overige 3% was er zowel een binnen- als een buitenplaats aanwezig, en was het niet duidelijk waar de besmettingen plaats hadden gevonden. Maar het is zeer aannemelijk dat het gros van deze 3% (zo niet alles) binnen plaats vond, aangezien de rest ook binnen plaatsvond. 

Als 97% van de gerapporteerde SSEs sowieso binnen plaatsvonden, dan betekent dit automatisch dat het gros van de ‘normale’ besmettingen ook binnen plaatsvinden, aangezien dit de plek is waar je blijkbaar het makkelijkst besmet wordt. Virologen bevestigen dit. Het is namelijk niet zo dat mensen die buiten door de stad lopen veel verder van elkaar af lopen dan binnen in de winkels, of dat mensen die buitensport beoefenen meer afstand van elkaar bewaren dan mensen die binnensport beoefenen. (De SSEs gerelateerd aan sport vonden volgens de website voornamelijk binnen plaats, of er was een binnenplaats aanwezig, dat terwijl de meeste sporten buitensporten zijn). 

Als dit sinds eind mei bekend was, hoezo werden mensen die een tuin of een groot genoeg balkon hadden niet geadviseerd om zoveel mogelijk daar te gaan zitten (wanneer ze met iemand afspraken)?

Het is belangrijk om de voornaamste route van besmetting te weten, omdat we zo kunnen bepalen welke maatregelen het beste zijn om te nemen. Het is vooral van belang om maatregelen te nemen die SSEs voorkomen, aangezien dit de voornaamste instandhouder van de pandemie is.

Blootstelling aan direct zonlicht zal een oorzaak kunnen zijn dat er buiten minder besmettingen plaatsvinden, maar dit is een onwaarschijnlijke oorzaak als de besmettingen voornamelijk via grote druppels plaatsvinden, zoals het RIVM zegt. Onderzoekers kwamen er namelijk achter dat het meer een kwestie van minuten is voordat het virus geïnactiveerd wordt als het bloot wordt gesteld aan direct zonlicht. En de tijd die het kost voor een grote druppel om in je neus of mond te komen is eerder een kwestie van seconden. En daarbij schijnt de zon niet altijd, waardoor het nog langer zal duren voordat het virus onschadelijk is gemaakt.

Als er wordt gesteld dat besmettingen voornamelijk via grote druppels plaatsvinden, en het voor die grote druppels nauwelijks uitmaakt of die zich in een ongeventileerde binnenruimte bevindt of buiten om in iemands neus of mond te belanden; hoe kan het dat het blijkbaar zoveel uitmaakt of men binnen of buiten is voor het plaatsvinden van besmettingen of SSEs?

Hoe kan het dat, nadat er een onderzoek werd gedaan bij een uitbraak in een verzorgingstehuis in Maassluis, waarbij de conclusie werd getrokken dat het ventilatiesysteem heel waarschijnlijk een rol zou hebben gespeeld bij het veroorzaken van de besmettingen, deze conclusie werd teruggedraaid door het RIVM, de onderzoeker het hier niet mee eens was, en dat hij vervolgens onder druk werd gezet om hierover niets te zeggen in de media? In plaats van de onderzoeker te bedanken voor zijn bevindingen, werd hem verteld dat hij het onderzoek nooit had mogen uitvoeren. De RIVM staat niet open voor uitleg over deze zaak. In het verzorgingstehuis waren zeven afdelingen. Alle afdelingen hadden een ventilatiesysteem. Op zes afdelingen was de ventilatie op orde, maar op eentje niet. En nou net op die ene vond de uitbraak plaats.

Hoe kan het dat bij een uitbraak in een verzorgingstehuis in Gouda er in een korte tijd 21 mensen besmet raakten, waarvan een deel niet eens in contact waren geweest met de besmettelijke persoon? Wel was er een ventilatiesysteem aanwezig die de lucht door de ruimtes recirculeerde, net zoals op die ene afdeling in Maassluis.

En hoe kan het dat de drukke protesten op de Dam en de Erasmusbrug niet tot meer besmettingen hebben geleid? Of überhaupt dat de drukte in de steden tijdens deze zomer niet voor meer besmettingen heeft gezorgd? Iemand ooit van een superspread-event op het strand gehoord?

De enige manier waarop de bovenstaande vragen een logisch antwoord hebben, is wanneer men aanneemt dat bij besmettingen aerosolen een belangrijke rol spelen, daar het verschil voor aerosolen tussen een buiten- en een ongeventileerde binnenruimte, er één is tussen dag en nacht; net zoals voor SSEs en besmettingen.

Eind juli gaf het RIVM dan eindelijk voor het eerst toe/aan dat ventileren de kans op besmetting kan verkleinen; 5 maanden nadat het bekend was en het echt nodig was. Dit was tevens de enige keer dat het woord ventilatie of ventileren werd genoemd hun tweets, in tegenstelling tot het vele malen noemen van 1,5 meter afstand houden en handen wassen. Ook op hun website staat het niet op het lijstje van hoe je besmetting kunt voorkomen

Hoezo hebben Mark Rutte en Hugo de Jonge het woord ventilatie nog geen een keer uit hunzelf laten vallen in één van de persconferenties?

Waarom duurde het tot eind september tot de media een vraag stelden over ventilatie in de persconferentie, terwijl dit in mei al een onderwerp van gesprek was? En hoezo loog Hugo de Jonge toen die vraag over ventilatie eenmaal werd gesteld?

Hij zei dat het RIVM sinds het begin heeft gezegd dat ventilatie van belang is, terwijl op 23 juli hier voor het eerst iets over verscheen op de website van het RIVM.

Als er sinds het begin bekend was dat ventilatie misschien een bijdrage kon leveren in het minderen van besmettingen; waarom werd het dan niet meteen vertelt? Stel dat het aandeel van aerosolen bij besmettingen laag is; dan is het toch nog steeds de moeite waard om meer nadruk te leggen op ventilatie? Dat mensen in ieder geval, net zoals van de 1,5m en het handen wassen, doordrongen zijn van het feit dat een raam openzetten kan helpen om de kans op besmetting te verkleinen. Vooral omdat advies op dit gebied kan nooit kwaad, want frisse lucht heeft namelijk alleen maar positieve effecten op je gezondheid. Je kunt vervolgens als individu/gezin/organisatie dan altijd nog zelf de keus maken of je het doet of niet; bijvoorbeeld wanneer je in een omgeving woont waar de lucht sterk verontreinigd is of je geen geld hebt voor de stookkosten.

Mocht het goed helpen, dan zullen de kosten die zijn verbonden aan het installeren van nieuwe ventilatiesystemen, het updaten van oude ventilatiesystemen of het aanschaffen van apparatuur die lucht verversen/verschonen (bv. ionisators (de modellen die, naast dat ze ioniseren, geen ozon produceren)), in het niet vallen met de miljarden verlies die we kunnen besparen door het voorkomen van lockdowns. Tevens is het niet alleen een investering voor nu, maar ook voor de toekomst. En niet alleen voor het coronavirus, maar alle ziekteverwekkers die zich aerogeen verspreiden. Ook wanneer het effect gering is, zal het geen slechte investering zijn, want niemand is ooit slechter geworden van een gezonder binnenklimaat. Het zal onze gezondheid over het algemeen goed doen.

Naast dat ventilatie het aantal besmettingen kan minderen, kan het bij besmetting ook de ernst van de klachten verminderen, doordat de hoeveelheid virus die je binnen krijgt over het algemeen lager zal zijn dan wanneer er niet geventileerd wordt. (1,2)
Dit is ook terug te zien bij Influenza; hoe hoger de dosis virussen is die men binnenkrijgt, hoe groter de kans is dat men ziek(er) wordt.

Hoezo houdt het RIVM zo krampachtig vast aan de aanname dat de verspreiding van het SARS-CoV-2-virus zich vooral verspreidt middels grote druppels en lijkt het er alles aan te doen om de rol van aerosolen te ontkennen en niet te hoeven erkennen, terwijl het wetenschappelijke bewijs voor vergelijkbare virussen en het empirische bewijs voor SARS-CoV-2, compleet de andere kant op wijst en vele honderden wetenschappers dit beamen?

Hoezo worden maatregelen zoals het sluiten van kroegen of sportscholen, die moeilijk te bepalen en verregaande sociaal-economische gevolgen kunnen hebben, relatief snel genomen, en laat een (dringend) advies zoals het (tegenover elkaar) openzetten van een raam/(ramen), die in de praktijk voor weinig verregaande problemen zal zorgen, 5 maanden op zich wachten en krijgt het vervolgens alsnog een bijrol, terwijl alles erop wijst dat het een (grote) impact kan hebben op de verspreiding van het virus?

Hoezo wordt er geen nadruk gelegd op iets wat een (grote) impact zou kunnen hebben op de verspreiding van het virus en geen kwaad kan, maar wordt er wel nadruk gelegd op het stuk wassen van onze handen, en staat er vervolgens bij elke winkel ontsmettingsmiddel, terwijl men al toegeeft dat de kans heel klein is dat je via oppervlaktes besmet wordt? Met als gevolg dat er mensen zijn die onnodig smetvrees krijgen en/of hun handen misschien echt te vaak wassen.

Hoe kan het dat praktisch ieder land op de wereld deze onwetenschappelijke maatregelen neemt?

Waarom wordt er louter nadruk gelegd op maatregelen die ook een keerzijde kunnen hebben voor de gezondheid [social distancing(zowel fysiek (1,2,3) als mentaal), onze handen stuk wassenmondkapjes] en de economie (social distancing), en wordt er geen nadruk gelegd op maatregelen die geen keerzijde hebben voor de gezondheid en economie (aannemen gezonde levensstijl, ventilatie)?
De huidige maatregelen, en de gevolgen daarvan, kunnen namelijke veel angst en andere heftige emoties veroorzaken bij mensen, wat zich kan verankeren in het DNA van deze mensen, en doorgegeven kan worden aan volgende generaties:

Het zal mooi zijn als met mildere maatregelen hetzelfde of zelfs een beter effect bereikt kan worden.

Half oktober stelden 40 Nederlandse professoren een open brief op, gericht aan de beleidsmakers, over onder andere dat er in het beleid meer aandacht moet komen voor hoe het virus zich verspreid (lees: ventilatie), omdat ze op dat gebied (wetenschappelijk) achter lopen. 

Het is krom dat wij als volk de schuld krijgen wanneer het aantal besmettingen stijgen, terwijl het beleid op het gebied van het voorkomen van besmettingen onvoldoende is. 

Ook is het zo dat mensen hierdoor in situaties kunnen belanden waarvan de gevolgen onnodig zijn. Zo kan een kleinkind met handschoenen aan, een mondkapje op en een spatscherm voor, aan de overkant van de kamer gaan zitten als hij/zij bij opa en/of oma op bezoek gaat, en alsnog oma en/of opa besmetten, omdat het raam potdicht zit.

De overheid maakte begin oktober 360 miljoen euro vrij om op scholen, die niet voldoen aan de wettelijke normen voor een gezond binnenklimaat, te zorgen voor goede ventilatie. Een stap in de goede richting. Alleen kwam er eind november een bericht naar buiten dat het wel tot 1 januari duurt voordat scholen dit geld op kunnen vragen. Waarom zit hier geen spoed achter?

Samenvatting:

Sinds het begin was bekend dat vergelijkbare virussen zich voornamelijk via aerosolen verspreiden. In de loop van de tijd wees alles erop dat dit voor SARS-CoV-2 ook het geval is. Toch bleven Mark Rutte, Hugo de Jonge, het RIVM, het OMT en de tv-virologen krampachtig vasthouden aan de grote-druppeltheorie zonder hier enig wetenschappelijk voor te leveren, en gaven ze 5 maanden na de eerste besmetting een kleine bijrol aan aerosolen en ventilatie. 

Conclusie:

Mark Rutte, Hugo de Jonge, het RIVM, het OMT en de tv-virologen hebben er bewust voor gekozen om vijf maanden lang geen aandacht te besteden aan ventilatie, en toen het eenmaal ter sprake kwam, het een kleine rol te geven. Dit terwijl ze wisten dat bij vergelijkbare virussen aerosolen een grote rol spelen bij de verspreiding, en dat ventilatie hier een belangrijke rol in zal kunnen spelen. Dit is geen tactische overwegingen, omdat frisse lucht geen nadelige gevolgen kan hebben voor de gezondheid. 
Er werd in het begin dus bewust voor gekozen om een route te bewandelen waarvan het waarschijnlijker is dat het zou leiden tot meer besmettingen in een korter tijdsbestek en meer ernstig zieken; en dus meer druk op de ziekenhuizen. Zelfs nu al het bewijs aangeeft dat aerosolen een belangrijke rol spelen bij besmettingen, wordt er nog steeds bewust voor gekozen om ventilatie niet toe te voegen aan het 1,5m-en-handen-wassen-mantra, inclusief alle gezondheids- en sociaaleconomische gevolgen die het met zich meebrengt.

Tip: Zet voortaan een raampje open als je bezoek hebt of op bezoek bent, of ga naar buiten 😉 

Deel